Water

Internationaal verschuift de benadering van waterbeheer naar waterweerbaarheid (resilience): het herstel van de waterkringloop; efficiënter en circulair gebruik van water en het waarborgen van waterzekerheid voor mens en economie.

De positie van de provincie Flevoland is hierin uniek, omdat het een volledig ontworpen watersysteem is, dat afhankelijk is van technisch beheer. Dit systeem is robuust, maar kent duidelijke grenzen, want er is beperkte buffercapaciteit, toenemende druk door klimaat, verzilting en groei van de watervraag en er zijn spanningen tussen functies (landbouw, natuur, wonen, economie).

De provincie staat daarmee voor een transitie van waterbeheer naar systeemsturing: water en bodem worden meer randvoorwaardelijk voor ruimtelijke en economische keuzes.

Beleidskader en uitvoering

Het vigerende Flevolands Waterprogramma 2022-2027 geeft invulling aan Europese richtlijnen (Kaderrichtlijn Water, Grondwaterrichtlijn, Drinkwaterrichtlijn etc.) en richt zich op waterkwaliteit en ecologie, waterbeschikbaarheid, drinkwater en grondwater en waterveiligheid en klimaatadaptatie.

Op dit moment wordt het nieuwe Regionaal Waterprogramma 2028-2033 opgesteld. Deze wordt begin 2027 ter inzage gelegd. Het nieuwe Regionale Waterprogramma gaat in op de actuele ontwikkelingen op het gebied van water. Het gaat dan onder andere om de volgende ontwikkelingen:

Waterkwaliteit

Het watersysteem bereikt zijn grenzen in ruimte en gebruik. De waterkwaliteit is nog niet overal op orde. De doelen van de KRW worden niet overal gehaald. Chemische stoffen, zoals gewasbescherming, biociden, medicijnen, PFAS zijn een groeiend probleem; de vraag ligt voor of de provincie een stap naar voren kan en wil doen vooruitlopend op Europese en Nationale kaders.

Drink- en proceswater

De vraag naar (drink- en proces) water blijft groeien, zeker ook in Flevoland. De vraag groeit sneller dan voorheen gedacht. De huidige bronnen en infrastructuur staan onder druk. Waar voorheen geen beperkingen waren om ook de industrie te voorzien van drinkwater, zijn deze op steeds meer plekken onafwendbaar. Er zijn keuzes nodig in de zoektocht naar nieuwe bronnen voor drinkwater, het realiseren van waterbesparing en de watervraag van bedrijven.

Waterbeschikbaarheid

De waterbeschikbaarheid staat onder toenemende druk door droogte en gebruik. Het IJsselmeergebied kan in de toekomst niet tegemoet komen aan de vraag naar schoon zoet water; Op nationaal niveau worden via deltabeslissingen keuzes gemaakt over de verdeling van zoetwater tussen verschillende functies in tijden van schaarste. Dat heeft tot gevolg dat in Flevoland keuzes gemaakt moeten worden over waterverdeling en waterbesparing.

Waterveiligheid

Tot slot nemen de weersextremen toe en deze hebben direct effect op het systeem. Beschikbaarheid van zoet water in het IJsselmeergebied en bescherming tegen overstromingen worden afgewogen in de Deltabeslissingen. Dat heeft effect op de dijkversterkingsopgave van Flevoland, de mogelijkheden voor buitendijks wonen en de effecten van droogte en wateroverlast. Bodemdaling verergert het probleem van lokale wateroverlast. Dat heeft tot gevolg dat keuzes gemaakt moeten worden over de robuustheid van het watersysteem en het landgebruik dat daarmee samenhangt.

Juridische context en rol van de provincie

Waterbeleid wordt grotendeels bepaald door wet- en regelgeving, zoals de Omgevingswet (verplichting regionaal waterprogramma), Europese richtlijnen (Waterkwaliteit, Drinkwater, Grondwater, Overstromingsrisico’s) en het Besluit kwaliteit leefomgeving (doelen, maatregelen en monitoring). Belangrijke juridische principes zijn dat de waterkwaliteit niet achteruit mag gaan, dat de doelen van de KRW tijdig (in 2027) gerealiseerd worden en dat het verplicht is om maatregelen uit te voeren en resultaten te monitoren.

De provincie heeft een wettelijke en bestuurlijke rol als:

• Kadersteller en normsteller (beleid en doelen);
• Gebiedsregisseur (coördinatie en afweging belangen);
• Verbinder en facilitator (samenwerking);
• Uitvoerder via programma’s en instrumenten.